Almere Oosterwold

Integraal ontwerp van wonen, zorg en talentontwikkeling voor een helende leefomgeving

Thema’s

Jaar 2020 – heden
Opdrachtgever J&S Upvest
Fase/status in uitvoering
Locatie Almere, Nederland
Samenwerking/partners Omega

In het ontwikkelgebied Oosterwold wordt een duurzame en helende leefomgeving gerealiseerd voor mensen met een verstandelijke beperking of een psychische aandoening. Omringd door een ruime hectare voedseltuin komt een woonlocatie met 24 studio’s en gemeenschappelijke woonkamers, waarbij zelfstandig wonen met ondersteuning centraal staat. En een behandelcentrum voor kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking, gericht op een veilige daginvulling passend bij de belevingswereld van de kinderen. Het integrale ontwerp van interieur, gebouw en tuin draagt bij aan het welzijn van de cliënten en fungeert daarmee als ‘healing environment’.

Er is behoefte aan een passende locatie voor kinderen en volwassenen waar zij zich, met verschillende ondersteuningsbehoeften, persoonlijk kunnen ontwikkelen. Enerzijds een woonlocatie voor volwassenen waar ruimte is voor het stimuleren van zelfstandigheid met passende ondersteuning waar nodig, en anderzijds een dagbehandelcentrum passend bij de individuele belevingswereld van kinderen. Beiden behoeven een prikkelarme en veilige omgeving die hen de rust en ruimte biedt om zich zelfstandig te ontwikkelen en te groeien binnen de eigen mogelijkheden. Maar waar tegelijkertijd op natuurlijke wijze ook voldoende ontmoeting en sociale interactie ontstaat.

De locatie in Almere Oosterwold biedt een bijzondere plek voor deze doelgroep. De focus van de gebiedsontwikkeling op zelfvoorzienend leven past bij de focus op persoonlijke ontwikkeling. Zo zal de helft van het kavel volgens de ruimtelijke eisen ingericht worden als zogenaamde “stadslandbouw”, wat bewoners en kinderen de kans geeft zelf aan de slag te gaan met activiteiten rond natuur, voedsel en dieren.
De locatie is gelegen tussen een ecologische basisschool, een kinderopvang en een woonzorglocatie voor mensen met dementie. Hierdoor biedt de plek gelegenheid te werken aan een zorgzame wijk waar (zorg)medewerkers, bewoners en bezoekers naar elkaar omkijken en elkaar ondersteunen, en zijn er voldoende ogen in de buurt voor de gewenste veiligheid.

Healing environment

De invloed van de leefomgeving op gezondheid en welzijn is groot. Door het ontwerp integraal te benaderen wordt een ‘healing environment’ gecreëerd: een omgeving die herstel, welzijn en beleving zodanig ondersteunt dat deze bevorderend werkt op de gezondheid. Naast privacy en veiligheid spelen ook thema’s als daglicht, geluid, natuurlijke materialisatie en groen een rol. Zo is bekend dat voldoende daglicht bewezen effecten heeft op de verbetering van het welzijn en de slaapkwaliteit, en het hebben van uitzicht op natuur bijdraagt aan het verminderen van stress.

Door de principes van een healing environment op verschillende schaalniveaus van interieur, gebouw en landschap toe te passen ontstaat rust en eenheid. Het doel is om een omgeving te creëren waarin bewoners en cliënten zich kalm en op hun gemak voelen. Uitgangspunten zijn het verminderen van stress, het ontwerpen van een veilige omgeving zonder dat de gebruiker de ervaring van privacy en autonomie verliest, en het creëren van een sfeer waarbij gebruikers zich fijn voelen. Niet alleen voor bewoners en kinderen, maar ook voor medewerkers en familie.

Ruimte voor ontwikkeling, ontmoeting en beleving

Het ontwerp zet de verbinding tussen binnen- en buitenruimten centraal. Woningen en lokalen zijn volledig op de tuin georiënteerd en de plafondhoge vensters geven ongestoord uitkijk op het groen. Waarbij de bouwvolumes zo zijn georganiseerd dat gebruikers geen zicht op elkaar hebben, wat zorgt voor privacy en een prikkelarme leefomgeving. De positionering van de volumes zorgt voor een duidelijke barrière tussen voorzijde met verkeer en achterzijde met rustige binnentuin, waardoor een omheining voor de veiligheid overbodig is. Door alle voordeuren aan één oprit te leggen kunnen medewerkers bovendien gemakkelijk het toezicht houden, terwijl bewoners hun autonomie behouden met hun eigen toegang.

In de studiowoningen worden verschillende sferen beleefd. Ruim 3 meter hoge plafonds in het zitgedeelte zorgen voor ruimschoots daglicht en gevoel van ruimtelijkheid, terwijl de slaapzones behaaglijk en intiem zijn.
Ook in het behandelcentrum is aandacht besteed aan de beleving. In de groepslokalen voorzien de schuine daken in een huiselijke sfeer. Met geluidswerende wanden en met bovenlichten voor een egale lichtinval ontstaat een kalme omgeving voor individueel werken. Daarmee in contrast staat de speelruimte. Dit centrale plein vormt het sociale hart in het gebouw waar juist het belevingsgericht leren centraal staat. Door het gewenste speellokaal te combineren met verkeersruimten, ontstaat een ruime opzet die voldoende flexibiliteit biedt voor spel, beweging, koken en eten en arbeidsmatig werken. De beperking van gangen ondersteunt de oriëntatie en bevordert daarmee zelfstandigheid.

De gebouwen zijn zorgvuldig geïntegreerd in de circa 1,2ha metende tuin, bestaande uit een ‘landschapsoase’ waar flora en fauna welig tieren. Gedetailleerde overgangszones tussen gebouw en tuin bieden plek om anderen te ontmoeten. Het landschap omvat een voedselbos, waterpartij, boomgaard en kruidentuin met ruimte om te werken, leren, ontspannen en op een helende manier de dag te besteden. Opbrengsten van de tuin zijn voor eigen consumptie van bewoners of voor gebruik in het kinderdagcentrum.