Leefgoed
Proeftuin voor natuurgerichte voedselproductie en kennisgedreven samenwerking.
Thema’s
Type
Ontwerp | Procesbegeleiding
Jaar 2020 – heden
Opdrachtgever Familie Houwing-Tergau
Fase Schetsontwerp
Locatie Zevenhuizen, Nederland
Samenwerking Coöperatie Ondergrond
Leefgoed is een initiatief waar duurzame voedselproductie, kennisdeling en innovatie samenkomen om een gezonde leefomgeving te bevorderen. Gelegen aan de rand van een ontwikkelgebied, is het doel om het huidige grasland te laten fungeren als proeftuin voor circulaire en klimaatadaptieve landbouw in de vorm van een voedselbos, met ruimte voor experimenten, samenwerking met kennisinstellingen en nieuwe verdienmodellen. Als entree van het gebied wordt achter het bestaande woonhuis een ensemble van nieuwe bijgebouwen gepositioneerd rondom een centraal hof. Deze beschutte plek biedt bewoners én bezoekers straks ruimte voor educatieve programma’s, recreatie en verbinding met natuur.

Gezonde voedselproductie en klimaatadaptieve landbouw
Er wordt gezocht naar nieuwe vormen van landbouw en duurzame voedselproductie waar natuurontwikkeling een belangrijke rol in kan krijgen. De huidige monocultuur van het akkerland beperkt de biodiversiteit, en is bovendien slecht bestand tegen langere perioden van droogte en hevige neerslag. De vraag groeit hoe een systeem ontwikkeld kan worden dat zichzelf in stand houdt bij een sterk veranderend klimaat, dat op duurzame wijze voedsel produceert en dat bijdraagt aan de gezondheid en het welzijn van mens en dier. Omdat dit een breed gedeeld vraagstuk is, ligt er een duidelijke kans om de ontwikkeling van de locatie door middel van kennisdeling een voorbeeldfunctie te laten vervullen voor circulaire en klimaatadaptieve landbouw.
Voor de Zuidplaspolder zijn in de nabije toekomst grote ontwikkelingen gepland waaronder de bouw van een nieuw dorp, waarvan de plangrens raakt aan de achterzijde van het perceel. De Groene Schakel, gepland dwars over het perceel, is in de plannen aangewezen als ecologische en recreatieve verbinding tussen de Eendrachtspolder en de Krimpenerwaard. Met deze ontwikkelingen in het vooruitzicht zijn er sterke aanknopingspunten voor de herontwikkeling van de percelen en gebouwen aan de Bierhoogtweg, waarbij productie, educatie en collectiviteit elkaar versterken.
Waarde ontwikkeling
Door het grasland te transformeren naar een voedselbos met sterke ecologische waarde wordt bijgedragen aan de doelstellingen van het gebied voor wat betreft natuurontwikkeling. Door het voedselbos te laten fungeren als proeftuin met ruimte voor experimenten in de circulaire en klimaatadaptieve landbouw wordt bovendien bijgedragen aan kennisontwikkeling. Het ontwikkelen van prettige werkruimten voor samenwerking met kennisinstellingen en lokale ondernemers en het gezamenlijk testen van nieuwe verdienmodellen ondersteunt de educatieve en collectieve pijlers in het ecosysteem. Zo ontstaat een totaalconcept waarin het voedselbos niet alleen voedsel produceert, maar ook fungeert als sociaal en kennisgedreven knooppunt.
Als onderdeel van de planontwikkeling is een expertsessie georganiseerd over economische modellen voor het investeren in kleinschalige natuurontwikkeling en duurzame landbouw. Traditionele verdienmodellen zijn op deze schaal beperkt toepasbaar, maar juist de combinatie van natuur, technologie en kennisontwikkeling biedt interessante nieuwe perspectieven. Lees hier meer over. (Link naar artikel Nature Data Lab).
Uitgangspunten voor ruimtelijk ontwerp
Het ontwerp voor Leefgoed wordt benaderd als een ecosysteem. Duurzame en gezonde voedselproductie, kennisontwikkeling en gemeenschapsvorming versterken elkaar. In het ruimtelijk concept wordt de uitwisseling centraal georganiseerd: educatiegebouw, productiegebouw en werkplaats vormen samen met de bestaande woning een ensemble gepositioneerd rondom een hof. De beschutte binnenplaats biedt ruimte aan ontmoeting tussen de verschillende onderdelen van het ecosysteem. Door deze geclusterde opzet wordt bovendien het totaal van verharding en bebouwd oppervlak geminimaliseerd, zonder dat de verschillende functies de relatie met het groen verliezen.
Waar het woonhuis als entreegebouw zich richt op de Bierhoogtweg, zijn de bijgebouwen gericht naar de beschutte binnentuin en het direct daarmee verbonden achterliggende landschap. De hofstructuur wordt gecomplementeerd door een pergola en veranda tussen de bouwdelen en versterkt door de bestaande groenstructuur en wilgenhaag. Om de verbinding tussen bebouwing en voedselbos te versterken wordt het landschap doorgetrokken tot aan het woonhuis. Een sequentie van tuinen met verschillende functies (belevingsgerichte tuin, educatieve tuin met kas, kruiden/bloementuin) maakt een stapsgewijze transitie van natuur naar bebouwde omgeving.